Eerlijke Flex

////Flex als een systeem van bijen

Flex als een systeem van bijen

Anne Meint Bouma

adjunct-directeur Brainnet

Flex als een systeem van bijen

Stelt u zich eens voor:

In 2040 is veel van ons werk overgenomen door robots. Meer dan 4 miljoen Nederlanders zijn ouder dan 65 jaar. En rijden al onze auto’s elektrisch. Toepassingen van kunstmatige intelligentie zorgen voor ongekend grote medische doorbraken en we betalen al onze spullen kassa- en contactloos.

Nu hoor ik u hardop denken: zo’n vaart zal het wel niet lopen. Dat dacht de directie van Kodak ook toen een Kodak researcher de eerste digitale foto’s liet zien. De directie barstte in lachen uit. Dat zou toch helemaal niets worden! De afloop is inmiddels bekend. Easy-Jet, Uber, Facebook en AirBnB zijn nieuwe voorbeelden die laten zien dat de opkomsten van nieuwe technieken en (verdien)modellen niet onderschat dient te worden.

Eén ding is zeker: onze arbeidsmarkt ziet er in 2020 heel anders uit

Anno 2015 hebben we te maken met een terugtrekkende overheid, is de relatie tussen werkgever en werknemer aan het veranderen en zijn we aan het opkrabbelen uit de grootste economische crisis sinds de jaren 30. Nederland staat op een keurige 8e plaats op de ranglijst van het World Economic Forum van 2014, echter is het commentaar op Nederland overduidelijk:  de flexibiliteit op de Nederlandse arbeidsmarkt wordt genoemd als punt van aandacht.

Circa 68% van de Nederlandse beroepsbevolking is een werknemer met een vaste arbeidsrelatie. In 2001 was dit nog 76%. De vraag is hoe dit zich de komende jaren gaat ontwikkelen. Door toenemende automatisering en robotisering neemt de vraag naar middelbanen af, terwijl de vraag in laag- en hoogbetaalde vakgebieden toeneemt. Daarnaast moeten we met zijn allen langer doorwerken. Door grote investeringsprojecten, veranderende consumentbehoeften en snel wisselende marktperspectieven verschuift de vraag naar arbeidspotentieel significant. De baan voor het leven is langzaam aan het veranderen. Als gevolg hiervan verlopen loopbanen van werknemers nu al niet meer zo rechtlijnig als vroeger. De starters van vandaag zullen in hun volledige loopbaan misschien wel voor tien tot twintig verschillende bedrijven en- of opdrachtgevers werken.

Arbeid is (peper)duur

De kosten van het in dienst nemen van mensen zijn de afgelopen jaren over de hele linie alleen maar gestegen, terwijl de lasten voor bedrijven zijn gedaald. De vennootschapsbelasting voor bedrijven bedroeg in 2014 zo’n 25%, een daling van circa 10% vergeleken met 1995. Per gewerkt uur waren werkgevers in 2014 in Nederland gemiddeld 33,10 euro kwijt aan arbeidskosten. Dat is 9,50 euro meer dan gemiddeld in de Europese Unie. De hoge kosten in combinatie met risico’s bij bijvoorbeeld ziekte of arbeidsongeschiktheid zorgen ervoor dat bedrijven minder snel nieuwe mensen in dienst nemen.

Stakingen en fluitjes of beschermheren?

De huidige ‘jaren 50’ wetgeving is volledig gericht op het vaste dienstverband, terwijl de huidige economische en sociale ontwikkelingen vragen om moderne en nieuwe (hybride) wetgeving. De vraag is nu hoe we, met elkaar, de solidariteit op de arbeidsmarkt opnieuw gaan uitvinden met behoud van onze internationale concurrentiepositie. Blijven vakbonden zich hard maken voor baanzekerheid en loonstijging en – bij het uitblijven van een onderhandelingsresultaat – het teruggrijpen naar stakingen, publiekacties en fluitjes?  

Gelet op het feit dat er momenteel circa 500 cao’s formeel zijn afgelopen, geloof ik niet dat dit de weg is die ons weerbaar en internationaal concurrerend maakt. Een speelveld waar werkgevers, werknemers én zelfstandig ondernemers zich samen als beschermheren richten op duurzame inzetbaarheid, de verplichting tot het continu bij- of omscholen, behoud van werkzekerheid en eerlijke lonen en tarieven kan dit wel bewerkstelligen.

Onmisbaar in ons ecosysteem

Laatst las ik laatst ergens dat je flexwerkers kon vergelijken als een systeem van bijen; ze vliegen in en uit. Daardoor hebben ze een frisse blik en brengen ze kennis, expertise en vakmanschap.  Bijen maken een onmisbaar deel uit van ons ecosysteem. Ze zijn van vitaal belang voor de bestuiving van onze voedselvoorziening. Door het gebruik van allerlei pesticiden ontstaat er grote bijensterfte. Er is nu Europese wetgeving in de maak die een verbod op dodelijke pesticiden mogelijk maakt.

Zoals bijen onmisbaar zijn voor ons ecosysteem, zo is flexibele arbeid dat voor onze economie. Flex zorgt voor  werkgelegenheid, stijgende belastinginkomsten, toenemende participatie, economische groei,  innovatie en creativiteit. Minister Asscher heeft gelijk dat het oneigenlijk gebruik van flex en onderbetaling niet past in de waarden die wij in ons land aan werk toekennen en een verstorend effect hebben op de economie. Werkgevers moeten niet uit zijn op snelle winsten en goedkope arbeidskrachten die via allerlei dubieuze constructies ingehuurd worden. De overheid moet daarom maximaal investeren in het opsporen van frauduleuze (uitzend)bureaus, cao ontduikingen en malafide (buitenlandse) constructies. Diezelfde overheid moet ook de huidige belemmeringen voor het zelfstandig ondernemerschap wegnemen.

2020: ruimte voor iedereen

Als ik mijn ogen sluit en nadenk over 2020 dan zie ik een arbeidsmarkt waar keuzevrijheid en inzet van kennis, kunde en vaardigheden voorop staat. Ik zie een arbeidsmarkt waar ruimte is voor iedereen. Als je ondernemer (zzp'er) wilt zijn en bewust voor eigen rekening en risico werkt, dan zijn er genoeg mogelijkheden. Als je zekerheid voor nu en voor later wilt, kan dit via bijvoorbeeld een vast dienstverband, payroll, uitzenden en- of detachering. Ik zie een arbeidsmarkt waar een ieder, van uitzendkracht tot voorzitter van de Raad van Bestuur, bezig is om zijn kennis en vaardigheden te vergroten door middel van continu leren. Ik zie de politiek inspelen op hybride arbeidsvormen door nieuwe wetgeving. Ik zie banken hypotheken verstrekken waarbij de bestendigheid van het inkomen het nieuwe toets criterium is en niet langer het vaste dienstverband.

Op deze manier is er in een snel veranderende arbeidsmarkt plaats voor iedereen, zijn we bezig met continu leren én laten we aan de rest van de wereld zien dat vast en flex prima samen kunnen bestaan.  

Terug naar het overzicht

Reageer