Eerlijke Flex

////Geld moet rollen!

Geld moet rollen!

Josien van Breda

beleidsadviseur FNV Zelfstandigen

Geld moet rollen!

Lees je iets over zzp’ers en de flexmarkt, dan gaat het meestal over problemen. Over schijnconstructies, armoede, moeilijkheden om een hypotheek te krijgen en over wat zzp’ers niet hebben: verzekering tegen arbeidsongeschiktheid (AOV), pensioen en voldoende buffers. Een duurzame flexmarkt in 2020, kan dus niet bestaan zonder ingewikkelde wetswijzigingen. Dat zou je denken. Ik pleit voor het tegendeel. Opdrachtgever: betaal de zzp’er een goed tarief. Overheid: laat de zzp’er met rust, bestrijd foute flex sectorspecifiek, niet met generieke wetgeving.

Soms gaat het gewoon niet goed. Neem de thuiszorghulp, de alfahulp. Deze was tot een paar jaar geleden meestal in loondienst, maar het dienstverband werd te duur en de vraag naar alfahulpen was onzeker. Nu werken de meeste alfahulpen op basis van de regeling dienstverlening aan huis. Met als gevolg dat ze minder zekerheden hebben en bij ziekte geen twee jaar, maar maximaal zes weken krijgen doorbetaald. En dit terwijl hun beloning niet omhoog is gegaan. Een ander voorbeeld is de bouwsector. Van architecten tot betonvlechters, iedereen is het er over eens dat de prijsdruk als gevolg van aanbestedingen leidt tot te lage beloning en slechtere arbeidsomstandigheden.

Handhaving als het kwaad is geschied

In de zoektocht naar een nieuwe en betere balans tussen vast en flex zingen verschillende maatregelen in het rond. Er moet een gelijk speelveld komen, dus de zzp’er moet duurder worden ten opzichte van werknemers. Daarom klinkt de roep om afschaffing van de zelfstandigenaftrek en meer handhaving.  Wat mij opvalt, is dat dergelijke maatregelen pas effect hebben als de zzp’er al is gestart met zijn onderneming. De zelfstandigenaftrek komt pas in beeld bij de eerste belastingaangifte, handhaving op het moment als het kwaad al is geschied.

Dieperliggende oorzaken aanpakken

De alfahulpen help je echt niet met handhaving. Een handhavingsactie in de thuiszorg in 2014 had akelige bijwerkingen. De zorg werd verleend door zzp’ers die niet gecontroleerd werden. Een deel van de zorg verschoof naar het grijze en zwarte circuit. Een groep van 1200 pechvogels zat werkeloos thuis. Wil je een duurzame flexmarkt, dan moet je dus de dieperliggende oorzaken aanpakken en maatregelen treffen die direct effect hebben op de beloning en instroom van zzp’ers. Zolang prijsdruk door bezuinigingen en aanbestedingen blijft, is het dweilen met de kraan open.

Goed tarief

Problemen op de flexmarkt zijn irrelevant op het moment dat de zzp’er een goed tarief krijgt. Onder een goed tarief versta ik een tarief dat hoog genoeg is om risico’s zoals arbeidsongeschiktheid en aansprakelijkheid af te dekken en voldoende is voor buffers als er even geen opdracht is, opleiding en oudedagsvoorziening. Wie maakt zich nog druk over de positie van een alfahulp of betonvlechter als zij € 45,- per uur verdienen?

Voordelen voor zzp’er en opdrachtgever

Een goed tarief is goed voor de zzp’er, want deze kan investeren in zichzelf en de onderneming. Maar een goed tarief is ook goed voor de opdrachtgever. Het biedt de opdrachtgever meer rechtszekerheid. Als ondernemersrisico’s aantoonbaar in het tarief zijn verdisconteerd, wordt de opdrachtgever veel minder snel door een rechter als werkgever beschouwd. En de opdrachtgever kan goed gekwalificeerde experts inhuren, omdat de zzp’ers tijd en geld hebben voor ontwikkeling en opleiding. Voordeel voor iedereen is dat druk op handhaving en andere generieke maatregelen afneemt. Want het argument ‘het kan niet zo zijn dat de zzp’er wordt uitgebuit, in armoede leeft en geen zekerheden heeft’ gaat dan niet meer op.

Zzp’ers, verbeter je onderhandelingsvaardigheden en zorg dat je tarieven stijgen. Opdrachtgevers, ga voor kwaliteit en niet alleen maar voor de laagste prijs. Intermediairs, pak je rol en leg je opdrachtgevers uit waarom een goed tarief ook in hun eigen belang is.

Overheid: geef het goede voorbeeld

Tot slot nog een klein woordje aan één van de grootste opdrachtgevers van zzp’ers in Nederland, namelijk de overheid (tevens druk doende om schijnconstructies te bestrijden): er is een rechtstreeks verband tussen aanbestedingen, bezuinigingen, onduidelijkheid over het budget voor volgend jaar, druk op tarieven en het ontstaan van schijnconstructies. Dus als er een opdrachtgever is die het voorbeeld zou moeten geven, dan is het wel…

Geef de zzp’er geld en ruimte om te ondernemen en zelf te kiezen hoe hij of zij met ondernemersrisico’s wil omgaan. Geld moet rollen!

Josien van Breda (1977) is jurist en werkt als adviseur beleid bij FNV Zelfstandigen. Zij zet zich in om de positie van zelfstandig ondernemers op de arbeidsmarkt te verbeteren. Actuele thema’s zijn arbeidsongeschiktheid, zelfstandigenaftrek, afschaffing VAR, rol intermediairs en gelijk speelveld.

Terug naar het overzicht

Reageer