Eerlijke Flex

////Stop groei zzp'ers, maak werknemers goedkoper

Stop groei zzp'ers, maak werknemers goedkoper

Mei Li Vos

Tweede Kamerlid voor de PVDA

Stop groei zzp'ers, maak werknemers goedkoper

Eindelijk ligt er een gedegen rapport over de positie van de zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers). Aanleiding voor het onafhankelijke Interdepartementale Beleidsonderzoek (IBO) is de vraag hoe het komt dat het aantal zzp'ers binnen vijftien jaar is verdubbeld tot meer dan 1 miljoen. En of dat goed is. Het antwoord op die vraag is volgens de onderzoekers niet onverdeeld positief.

Toch zegt het kabinet niets te gaan doen. Eerst een maatschappelijke discussie. Maar dit probleem kan niet wachten tot na de verkiezingen van 2017: als we niets doen worden steeds meer mensen zzp'er. Dat veel mensen als zelfstandige willen werken is niet erg, maar het is wel onwenselijk als het draagvlak onder het sociale stelsel vermindert. Belasting- en premie-inkomsten dalen namelijk volgens het IBO bij een stijging van het aantal zzp'ers. En die inkomsten heb je nodig voor onderwijs, openbaar vervoer en zorg. De trend kan een bewuste keuze zijn van partijen die minder overheid, meer markt en meer ongelijkheid willen, maar dat is niet de keuze van de PvdA.

Volgens fiscalisten kun je de scheefgroei tussen zzp'ers en werknemers aanpakken door de fiscale voordelen van zzp'ers af te schaffen, zodat ze hun arbeid niet meer goedkoper dan werknemers kunnen aanbieden. De belastingcommissies Van Weeghel en Van Dijkhuizen pleitten destijds voor afschaffing van de zelfstandigenaftrek. Dat is echter een slecht idee.

Botte maatregel

Zo'n botte maatregel miskent dat zelfstandigen een groot deel van de last van de crisis hebben gedragen. En ze suggereert dat zelfstandigen fiscale voordelen opstrijken die wel even afgepakt kunnen worden. Maar een flink aantal zelfstandigen kan nu al nauwelijks rondkomen. Opdrachtgevers duwen de tarieven steeds verder omlaag en houden daarbij rekening met de fiscale voordelen van zzp'ers. Die fiscale voordelen verdwijnen dus in de zakken van de opdrachtgevers. Afschaffen van de zelfstandigenaftrek komt dan neer op het afnemen van een voordeel dat de gemiddelde zzp'er nooit heeft gehad.

Zo houdt PostNL rekening met de zelfstandigenaftrek en trekt die alvast af van de tarieven van zelfstandige pakketbezorgers. De tarieven die zelfstandige journalisten kunnen vragen voor hun werk zijn al jarenlang absurd laag, omdat opdrachtgevers weten dat met de zelfstandigenaftrek velen het net kunnen redden. Die perverse dynamiek is breder zichtbaar. Uit de IBO-cijfers blijkt dat zzp'ers bij een gelijk netto loon tot ruim 40 procent goedkoper zijn dan werknemers in loondienst. Dat verschil komt, behalve door fiscale voordelen, door de sociale premies die verplicht voor werknemers worden afgedragen. In een goed werkende markt zouden zzp'ers eigenlijk ook een opslag moeten vragen op hun tarief om zich te verzekeren, maar in de praktijk lukt ze dat niet. Geen wonder dat het aantal zzp'ers stormachtig toeneemt en het aantal werknemers in loondienst daalt: bij zo'n groot kostenverschil hebben opdrachtgevers de keus snel gemaakt.

Perverse concurrentie

Dit soort concurrentie is slecht voor iedereen. Voor werknemers omdat ze worden gedwongen tot minder loon en minder sociale bescherming om concurrerend te blijven. Voor zzp'ers omdat hun tarieven permanent onder druk blijven staan. En voor de schatkist omdat er steeds minder inkomstenbelasting, premies volksverzekering en werknemersverzekeringen binnenkomen.

Alleen de bedrijven zijn spekkoper. In dat licht moet ook de opmerking worden gezien van VVD-fractieleider Zijlstra, die vindt dat deze gang van zaken 'niet het probleem maar de oplossing is'. De VVD wil een Amerikaans stelsel met zo min mogelijk bescherming voor werkenden, dat maakt mensen maar lui, is het idee. Anders dan de VVD vinden wij wel dat aan deze perverse concurrentie een einde moet komen. Wij willen de belastingdruk op werknemers geleidelijk meer in lijn brengen met die op zelfstandigen. Niet door te morrelen aan de zelfstandigenaftrek, maar door een nieuwe heffingskorting, de 'werknemerskorting'. Door die heffingskorting de komende jaren geleidelijk te verhogen, kan het verschil in fiscale behandeling tussen werknemers in loondienst en zelfstandigen geleidelijk worden verkleind.

De keuze voor zelfstandigheid wordt reëler en minder fiscaal gedreven door de opdrachtgevers; de perverse race naar de bodem wordt tegengegaan. Minder mensen worden min of meer gedwongen zich aan te bieden als zzp'er. Voor ondernemers die willen groeien en personeel willen aannemen, zijn lagere kosten voor werknemers ook aantrekkelijk. Als we niets doen en het aantal zzp'ers blijft groeien, worden hun fiscale faciliteiten onbetaalbaar en gaat er uiteindelijk het mes in, welk kabinet er dan ook zit. Dat moeten ook de zelfstandigen niet willen.

Ed Groot en Mei Li Vos. Tweede Kamerleden voor de PvdA.

Bron: http://www.volkskrant.nl/opinie/stop-groei-zzp-ers-maak-werknemers-goedkoper~a4157636/.

Dit artikel is op 7 oktober 2015 geplaatst op de Volkskrant. Met toestemming is dit artikel doorgeplaatst op EerlijkeFlex.

Terug naar het overzicht

Reageer