Eerlijke Flex

////Waarom de aanbestedingspraktijk moet veranderen

Waarom de aanbestedingspraktijk moet veranderen

Roelf Houwing

Directeur Smart Tenders

Waarom de aanbestedingspraktijk moet veranderen

Grote bedrijven en organisaties, zoals banken, verzekeraars, energiebedrijven, reisorganisaties, de taxibranche en de hotelbranche staan onder grote druk, door de initiatieven van kleine startups en disruptieve innovaties. Des te opvallend is het dat grote bedrijven het echter nog steeds goed doen bij aanbestedingen. 50% van de totale opdrachten en 79% van de totale waarde van overheidsaanbestedingen gaat naar slechts 1% van de bedrijven in Nederland. Daarmee bungelt Nederland in Europa overigens vrijwel onderaan als het gaat om een MKB-vriendelijke overheid. Er zijn maar 5 landen die nog slechter scoren. (bron: pianoo).

De overheid is één grote speeltuin voor grote bedrijven. Omdat de overheid vaak als eis stelt dat een aanbieder ervaring moet hebben bij de overheid, houdt zij dit zoveel mogelijk in stand. Klaarblijkelijk hebben de grootbedrijven in Nederland een goede lobby, want een rationele verklaring is er eigenlijk niet voor. De eisen die aan de grote bedrijven worden gesteld zijn niet erg zwaar en als projecten uit de hand lopen, dan blijft de overheid gewoon betalen. Kijk naar de structurele overschrijdingen en mislukkingen van ICT-projecten.

De grote ICT bedrijven presteren middelmatig tot slecht. Dat heeft onder meer als oorzaak, dat de echt slimme ICT'ers er mogelijk wel hun carrière gestart zijn, maar na een paar jaar bij een gespecialiseerd bedrijf zijn gaan werken of voor zichzelf begonnen zijn. Ze liepen tegen de beperkingen aan van de standaard werkwijzen en de standaard procedures en het feit dat alles zo nodig in India moet worden uitgevoerd met als gevolg een slechte kwaliteit en veel herstelwerk. Bovendien kun je in een groot ICT bedrijf alleen maar substantieel in salaris vooruitkomen als je gaat managen. En dat moet je maar net leuk vinden. Als je die kant uitgaat, loop je binnen de kortste keren achter op het ICT vakgebied. De echte groeibriljantjes in de ICT vind je dus niet meer bij de grote 5.

Af en toe hoor je van een collectief van zp'ers en-of kleine bedrijfjes die gezamenlijk een overheidsopdracht hebben binnengesleept. Voorwaarde daarvoor is dat het al langer bekend is dat de betreffende aanbesteding in de markt hangt, want het kost enige tijd om zp'ers bij elkaar te krijgen. Maar het is dus niet onmogelijk.

Andere manier van aanbesteden

Stel dat de overheid nu eens op een heel andere manier zou aanbesteden. Voorbeeld: binnen de Belastingdienst ontstaat de behoefte aan de ontwikkeling van een nieuw ICT systeem. In de huidige aanbestedingspraktijk zet de Belastingdienst dan een mega opdracht op TenderNed en stelt daarbij voorwaarden waaraan alleen grote bedrijven kunnen voldoen. Een van die voorwaarden is een referentie waaruit blijkt dat het bedrijf iets dergelijks al eens eerder heeft gedaan. Natuurlijk kan een groot bedrijf zo'n referentie overleggen, maar als de opdracht gegund wordt, stelt het bedrijf een projectteam samen waarbinnen 80% van de teamleden geen enkele ervaring heeft met een dergelijk systeem.

Het alternatief is dat de Belastingdienst een programmamanager aanwijst die het project gaat opzetten, ondersteund door een intern of extern recruteringsbureau. De programmamanager zal al snel de behoefte krijgen aan een paar goede ontwerpers of architecten. Hij geeft het recruteringsbureau opdracht om te zorgen dat hij binnen een week kan beschikken over een team topontwerpers. Het recruteringsbureau zet de opdracht uit in de markt en werft twee zp'ers en een architect uit een klein gespecialiseerd bedrijfje. Deze professionals zijn boven komen drijven op basis van hun persoonlijke kennis en ervaring. Samen vormen ze het ontwerpteam. Al gauw ontstaat de behoefte aan programmeurs en testers en een projectleider en weer wordt het recruteringsbureau ingeschakeld om deze mensen te werven.

Wat verandert er nu?

De overheid neemt zelf weer de verantwoordelijkheid om als goed opdrachtgever te gaan functioneren. Ze geeft niet alles meer uit handen en is niet meer overgeleverd aan de grillen van de grote ICT-bedrijven die voornamelijk gedreven worden door winstcijfers en aandeelhouderswaarde. De overheid beschikt over de beste mensen door de hele markt in te schakelen in plaats van de opdracht uit handen te geven aan een enkel bedrijf. Projectteams worden niet meer gevuld met bankzitters, die nodig eens wat ervaring moeten opdoen, maar door professionals die geselecteerd zijn op hun meerwaarde voor het project. Vaak zijn dat zp'ers, vaak zijn dat kleine gespecialiseerde bedrijfjes en in steeds mindere mate zullen dat de grote bedrijven zijn.

Wat de overheid dus moet doen is eindelijk eens profiteren van zp'ers in plaats van het ze in allerlei opzichten moeilijk maken. Met het toptalent uit de markt kan de overheid veel meer bereiken voor veel minder geld.

Ik ben benieuwd naar de reacties!

Terug naar het overzicht

Reageer